“Светот на образованието ги брише границите”

“Една книга, еден молив, едно дете и еден учител можат да го променат светот” – кажала Малала Јусуфзај ученик од Пакистан најмлад добитник на Нобеловата награда за мир. 

Јас би додала : Две учителки од просторите на некогашна Југославија (Жељана и Весела) можат да создадат асоцијација на најдобри наставници, со цел да се овозможи ефикасно обединување, вмрежување и соработка на сите ентузијасти кои се подготвени  да ја променат сликата на образованието и да го подигнат угледот на професијата наставник......

На сам ден Летник (или Ксантика) празникот  на љубовта, пролетта и природата се случи голем настан.

Асоцијацијата на најдобрите наставници на EX-YU ja организираше првата регионална конференција “Светот на образованието ги брише границите”. 

Ден 1, (1 март)  гостите од Хрватска, Босна, Црна Гора и Србија го посетија Основното општинско училиште „Димитар Миладинов“, матичното училиште на Аида Петровска, еден од најдобрите македонски наставници каде се запознаа со формалното образование во Македонија.

Гостите се запознаа со нашите древни обичаи, беа пречекани со погача и сол и земаа учество во работилницата за изработка на мартинки за среќа и за крај заедно засадивме јасеново дрво во училишниот двор. 
Попладне го посетија ДКЦ Скопје каде се запознаа со неформалното образование и позитивните влијанија кои произлегуваат од него.

Вториот ден беше посетена Кинотеката на Македонија, каде присуствуваа на предавања и дебати на неколку интересни теми:

1. Предности кои произлегуваат од вмрежувањето на наставниците.

2. Социјалните мрежи и достапноста на примери на добра наставна пракса, инспирација или замка.

3. Ентузијазмот во образованието, предност или мана?

4. Лидерство во образованието за афирмација на наставничката професија.

По предавањата и дебатите, на 40 најдобри наставници од некогашните југословенски простори им се доделија плакети.

Најдобрите наставници  од Македонија се:
Добри Јовевски, Ѓорѓина Димова, Јадранка Клисарова, Маја Виденовиќ, Павлинка Вељановска, Соња Даниловска, Стојанка Дудучки, Светлана Јосифоска, Весна Гагаловска и Аида Петровска.

Најдобрите од Македонија им ја предадоа “ѕвездата на образование”
на своите колеги од Црна Гора кои во мај ќе бидат домаќини на следната средба за најдобри наставници во регионот.

Најдобрите наставници од Црна Гора се :

Душанка Вујичиќ,   Крсте Вуковиќ,  Љиљана Ражнатовиќ, Марина Андрејевиќ Петровиќ, Мирсада Бибиќ Саботиќ, Невенка Вулиќ, Оливера Лековиќ Драгиќ, Оливера Оља Лучиќ, Сава Ковачевиќ,  Сенада Ѓешевиќ и Сњежана Перуќица Бошковиќ.

ВРАБЕЦ

Дали сте знаеле дека 20 март е прогласен за Меѓународен ден на врапците?

Првиот Светски ден на врабецот беше прославен во 2010 година во различни делови на светот. Денот беше прославен со спроведување на  разновидни активности и настани, уметнички натпревари, кампањи за подигнување на свеста за потреба од помагање и негување на градски  птици. 
Иницијативата за потреба од ваков ден потекнува од Индија, поточно од Мохамед Дилавар, кој 2008 год. пднесе барање до сите меѓународни еколошки друштва да одредат еден ден во годината за  оваа мала и корисна птица.

Градското врапче, 
домашното врапче или само врапче (науч. Passer domesticus) е птица од фамилијата врапчиња која е распространета низ речиси целиот свет. Потеклото и природното живеалиште се Европа, Медитеранот и голем дел од Азија, но таа е населена во дел од Австралија, Африка и Америка, што ја прави најшироко распространета птица во светот.
Врапчето е силно поврзано со човечките живеалишта, и најчесто се среќаваат во урбаните или руралните средини. Иако го има во различни живеалишта и различни климатски услови, сепак, тоа избегнува шуми, пасишта, ливади и пустини.
Градското врапче е долго 14-16 см, со распон на крилјата од 25 см и тежи 24-39.5 грама, и е малку поголемо од селското врапче. Телото му е често „надуено“, споено со малата глава. Клунот му е дебел и конусен, опашката кратка, нозете со четири прста. На земја почесто скока отколку што оди. Има изразен полов диморфизам. Мажјаците се малку поголеми и имаат синкавосиво теме и тил обрабен со костенливокафеаво поле кое започнува кај очите и завршува кај тилот. Образите му се светло сиви до белкави. Градите и стомакот му се пепелавосиви, а грлото, подбрадокот и клунот му се црни. Грбот му е кафеав, со надолжни црни линии. Наесен, по митарењето црниот дел на подбрадокот може да биде покриено со посветли рабови на новите перја. Женката е побледа, со нијанси на кафеави бои. Нема црно на темето, главата ѝ е сивкавокафеава, горните делови се кафеави со потемни линии, но има светла линија над окото. Одоздола е светло сивокафеава. Младенчињата се слични на женките, но имаат светол жолт клун.Врапчето е многу дружељубива птица. Во јато е во сите сезони, а кога се храни и со други видови птици. Гнезди во групи, а и кога спие е во заедница. 
Возрасните врапци претежно се хранат со житарки и семиња од тревки, но јадат и секаква друга храна. Во градските средини јадат претежно она што останува од луѓето, а најмногу леб. Јадат бобинки и меко овошје. Важен дел од исхраната се инсектите, бубачките, гасениците, потоа црвите, а јаде и гуштери и жаби. Младенчињата ги хранат претежно со инсекти. Забележан е како краде храна од други птици. 

Најчесто, леглото содржи 4-5 јајца, а имаат најмалку две легла. Јајцата се бели, синобели или зеленобели, со кафеави или сиви точки. Женката ги инкубира јајцата, а мажјакот помага. Тој може само да ги покрие јајцата, но не лежи врз нив. Ноќе, додека женката инкубира, мажјакот спие во близина. Краткиот период на инкубација трае 11-14 дена (најмалку 9, а најмногу 17), а младенчињата го напуштаат гнездото по 14-16 дена. За тоа време ги хранат обата родитела. Сосема се осамостојуваат по уште 7-10 дена.
Полово зрелите врапчиња просечно живеат 1.5 до 2.3 години. Ако се сметаат и младенчињата, тогаш просечниот век е само 9 месеци. Тие подолго живеат во градовите отколку вон нив. Сепак, има примери на птици што живееле и по 14 години во слобода и до 23 години во заробеништво.
Во многу делови на Европа бројот на врапчињата се намалува. Во Велика Британија во последните 25 години популацијата се намалила за 64%. Се наведуваат разни причини за ова, но еден од најизненадувачките е употребата на безоловниот бензин,  чие согорување произведува отрови како метил-нитритот. 

Прв експериментален натпревар по физика „Ден на капацитетот“

ДВИЖЕЊЕ И СИЛИ

Движење и сили

наставен предмет/ одделение	наставна тема	наставна содржина/ лекција	траење	наставник
Физика VIII	Движење и сили	Тематско повторување	2 часa	Аида Петровска ОУ "Димитар Миладинов" Општина Центар - Скопје

Очекувани резултати: Учениците: - Решаваат проблемски ситуации, воопштуваат, извлекуваат заклучоци; - Ги применуваат  знаењата при решавање на проблеми; - Да умеат да демонстрираат воздушен притисок, зголемен притисок и вакум; - Да умеат да создадат понизок притисок и да го споредат со секојдневието; - Да откријат зошто некои тела пливаат, некои лебдат, а некои тонат; - Да се уверат дека за секоја акција постои реакција; - Да воочат од што зависи рамнотежата.

Потребни материјали и опрема за реализација: - Функционален картон со насоки за изработка на апаратура, насоки за изведување на експеримент и прашалник за самооценување на работата на групата ( прилог 1); - Потсетник за групна работа за секоја група (прилог 2); - Евидентен лист за наставникот – за утврдување на успешноста на час реализирана со решавање проблеми (прилог 3); - Најлонски кеси, гумени ракавици, пластични шишиња, стаклени тегли, рибарски  конец, конзерви, плинско решо, изџвакана мастика, цевки за сок, кибрит, картончиња и др.

Активности и насоки од претходниот час: - На учениците им беше најавено дека наредните 2 часа ќе работат на проблемски  задачи за откривање на дејството на силите, атмосферски притисок, потисок и рамнотежа (тема Движење и сили); - Учениците добија задача да се потсетат на Њутновите закони, потисок во   течности  и гасови, рамнотежни положби на телата.

Активности на часот: а) прв час: - Учениците се делат на групи; - На учениците им се поделува функционален картон (прилог 1) од каде се     запознаваат како да изработат апаратура која им е потребна за изведување на  експериментот. - Учениците ги зимаат потребните материјали  и работат според упатство. - Наставникот ја следи работата на групите, помага доколку е потребно и пополнува евидентен лист. - Наставникот дава општа повратна информација за сработеното и најавува дека  наредниот  час секоја група  ќе презентира што сработила. Презентациите можат да бидат усни или  во вид на постер. -  Го собираме отпадот, а изработките ги оставаме на соодветно место. б) втор час: - Учениците ги демонстрираат и презентираат своите трудови од претходниот час. - Групите меѓусебно си ја разменуваат изработената апаратура и секоја група ги  изведува другите експерименти. - Учениците ги пополнуваат евидентните листови. - Наставникот го дополнува евидентниот лист. - Ги враќаме материјалите и изработките на своето место и го собравме отпадот.

Посебни активности за учениците кои побрзо напредуваат:  Ги следат активностите од секоја група, забележуваат, евидентираат и внесуваат на своите страници на “Thinkquest”(најголем некомерцијален светски програм за образование подржан од интернет), потоа  дебатираат, внесуваат фотографии од експериментот, шеми, донесуваат заклучоци и бараат мислења за сработеното од ученици и наставници од други училишта.

Забелешки и рефлексија од реализацијата на часот:

Прилози

ПРИЛОГ 1:

Функционален картон со прашалник за самооценување:

ГРУПА  - 1 -  СМАЧКАНА КОНЗЕРВА

ПРЕДУПРЕДВАЊЕ: Во овој експеимент користи готварска ракавица, или уште подобро, само набљудувај,  експериментот нека го изведе наставникот.

ЦЕЛ – Демонстрирање  на атмосферски притисок, разлика од притисоците и вакум.

Материјали и апарати:

- Празна конзерва од некој пијалок, плинско решо, плиток сад со вода.

Постапка:

- Во празна конзерва налеј 30 ml вода и загревај на плинско решо додека да зоврие.

- Остави ја да врие 20 – 30 ѕ.

- Подготви еден плиток сад со студена вода (длабочината на водата да биде 2 – 3 cm)

- Користи ја готварската ракавица или крпата за да не се изгориш и нурни ја конзервата во студената вода со отворот надолу.

а) Што се случило?

б) Што се случило со пареата во конзервата, кога конзервата се допрела со студената вода?

в) Зошто студената вода навлегла во конзервата?

ГРПА – 2 – СТРУЕЊЕ НА ВОЗДУХОТ

ЦЕЛ – Како струењето на воздухот создава низок притисок

Материјали и прибор:

- 2 картончиња,

- 2 моливи.

Постапка:

- Исечи 2 картончиња во правоаголна форма со димензии 7 cm X 10 cm (точноста во големинта не е важна),

- Картончињата свиткај ги околу молив, ќе заличат на авионско крило.

- Извитканите картончиња обеси ги слободно да висат на два моливи кои ќе ги држиш  во рацете паралелно еден до друг на растојание 3 – 4 cm.

- Кога картончињата ке се смират почни полека да дуваш меѓу нив. *Врз овој принцип се конструирани многу летала, на овој начин се однесуваат и гласните жици во нашето грло.

а) Што очекуваш да се случи додека дуваш?

б) Што се случи?

в) Како би ја објаснил оваа појава?

г) Каква последица има овој ефект врз покривите од куќите во случај на силен ветер?

ГРУПА 3 – НУРКАЧ

ЦЕЛ: Како можеш на едно тело да му ја менуваш тежината и да го видиш како плива, како лебди, како тоне.

Материјали и апарати:

- Дрвено стапче (шкорче кибрит),

- Гума за џвакање (изџвакана),

- Пластично шише од 2 l ,

- Чаша со вода.

Постапка:

- Од дрвено стапче и гума за џвакање направи пловка со густина малку помала од густината на водата.

- На едниот крај од стапчето налепи толку изџвакана гума, колку пловката да стои вертикално над површината на водата околу 1/8 од својата должина или помалку.

- Проверка дали одбравме доволно количество од гума за џвакање ќе направиме во  чаша со вода.

- Направената пловка стави ја во пластично шише претходно наполнето со вода и затвори го со затка.

- Стисни го шишето силно со рацете и почекај.

- Потоа пополека намалувај го стисокот.

а) Што се случува?

б) Може ли да објасниш зошто?

в) Кога едно тело плива, кога лебди, кога тоне?

ГРУПА 4 – АКЦИЈА И РЕАКЦИЈА

ЦЕЛ: Демонстрирање на акција и реакција

Материјли и апарати:

- Најлонски конец долг 5 – 6 m,

- балон,

- пластично цевче,

- пластично прстенче (алка).

Постапка:

- Врзи го конецот за закачалка или квака во учлницата.

- На отворот од балонот постави (залепи) цевка од сокче а на неа парченце од   цевка  или алка.

- Протни го конецот низ алката и твојата апаратра е подготвена за работа.

- Затегни го конецот .

- Преку цевката надувај го балонот и пушти го.

а) Што се случва?

б) Зошто е тоа така?

в) Познаваш ли уште некој пример кога телото се однесува вака?

ГРУПА 5 – ВОЛШЕБНО ЈАЈЦЕ

ЦЕЛ: Демонстрирање на зависноста на стабилноста  на телата од местоположба на  тежиштето

Материјали и апарати:

- Пластично јајце,

- малку сунѓер,

- тегче или навртка.

ПОСТАПКА:

- Обиди се, пластичното јајце да го поставиш да стои со еден од врвовите на маса.

- Отвори го јајцето, во него стави го тегчето или навртката, а останатиот простор  пополни го со сунѓерот.

- Затвори го јајцето  и повторно обиди се да го застојиш.

а) Што се лучува?

б) Во што се состои волшебноста на оваа јајце?

в) Дали досега си се сретнал со некое тело со вакви својства?

 

ЛИСТА ЗА САМООЦЕНУВАЊЕ       Име и презиме:_____________________

1. Какво беше твоето учество во решавањето на проблемот?

2. Што научи од оваа практично искуство?

3. Кои се твоите јаки страни во улогата што ја имаше превземено во      процесот на решавањето на проблемот?

4. Кои се твоите слаби страни?

5. Доколку имаше повеќе време што би направил поинаку и зошто?

6. Вреднувај ја твојата работа на часот со оценка од 1 до 5 и објасни зошто.

ПРИЛОГ - 2

ПОТСЕТНИК ЗА ГРУПНА РАБОТА ПРИ ПРОБЛЕМСКА СИТУАЦИЈА

СЕКОГАШ:

1. Пред да започнеме со решавање на здачата   проверуваме      дали сме ја  разбрале.

2. Се држиме до дадената задача што ни е дадена  од      наставникот.

3. Додека работиме, секој од групата дава свои предлози и     мислења.

4. Секој го слуша мислењето од другарите (го  сослушува).

5. Крајниот заклучок го даваме откако ќе направме анализа на      сите идеи и предлози дадени во  групата.

6. Додека работиме, имаме член од групата кој води белешки за     нашата дискусија и ја координира работата

7. Правилно ги распределуваме задачите во грпата.

8. Сите бележиме што ново научивме на овој час.